Budaya Rogol: Apa Kes Cornell & Kalkaji Ajarkan Kita?
Beberapa minggu kebelakangan ini, dua kes serangan seksual berkumpulan kembali mencetuskan persoalan tentang keselamatan wanita dan bagaimana masyarakat bertindak apabila melihat sesuatu yang salah.
Di Amerika Syarikat, kes seorang bekas pelajar Cornell University yang dikenali sebagai Jane Doe kembali mendapat perhatian selepas beliau memfailkan saman terhadap Cornell University dan tujuh bekas ahli persaudaraan Chi Phi berhubung dakwaan serangan seksual pada 2024. Siasatan jenayah terhadap kes itu kini dibuka semula.
Baca artikel: Femicide Malaysia: Bila Wanita Dibunuh Kerana Gender?
Di India pula, seorang remaja perempuan berusia 17 tahun didakwa menjadi mangsa serangan seksual berkumpulan oleh tiga lelaki di Aastha Kunj Park, berhampiran Kalkaji, New Delhi pada September 2026. Ketiga-tiga suspek kemudiannya ditahan polis.
Isu terkini, kes kematian Irene Sofiya, 16, di sebuah sekolah di Yong Peng, Johor, turut mengundang persoalan tentang keselamatan anak perempuan di ruang yang sepatutnya menjadi tempat mereka berasa selamat.
Kes ini mengingatkan kita bahawa usaha mewujudkan persekitaran selamat untuk wanita dan kanak-kanak tidak boleh bergantung kepada mangsa semata-mata. Ia memerlukan sekolah, keluarga, rakan sebaya dan masyarakat untuk peka, berani bersuara dan mengambil tindakan apabila melihat sesuatu yang tidak kena.
Semua kes ini berbeza dari segi tempat, latar dan butiran kejadian. Tetapi ada satu persoalan yang sama:
Apa yang berlaku apabila orang di sekeliling melihat sesuatu yang salah, tetapi memilih untuk tidak bertindak?
Budaya rogol bukan hanya tentang jenayah rogol
Istilah budaya rogol merujuk kepada sikap, kepercayaan dan tingkah laku dalam masyarakat yang boleh menormalisasikan, meremehkan atau memberi ruang kepada keganasan seksual.
Ia tidak semestinya bermula dengan jenayah berat.
Ia boleh bermula dengan lawak lucah yang dianggap biasa, catcalling yang dibiarkan, gangguan seksual yang dianggap “gurauan”, menyalahkan pakaian wanita atau ayat seperti “lelaki memang macam tu.”
Rape Culture Pyramid daripada 11th Principle: Consent! turut menggambarkan bagaimana tingkah laku seperti jenaka rogol, sikap seksis, gangguan dan victim blaming boleh membentuk lapisan yang lebih luas sebelum keganasan seksual berlaku.
Sebab itu, budaya rogol bukan sekadar persoalan tentang siapa yang melakukan jenayah.
Ia juga tentang persekitaran yang membenarkan tingkah laku tertentu dianggap normal.
Bila orang nampak, tetapi memilih diam
Dalam kes Cornell, antara perkara yang kembali menjadi perhatian ialah kewujudan perbualan dalam kumpulan yang didakwa melibatkan ahli persaudaraan tersebut.
Dokumen dan mesej yang muncul dalam tuntutan sivil itu menjadi sebahagian daripada perhatian terhadap bagaimana orang di sekeliling memberi respons terhadap apa yang didakwa berlaku.
Situasi sebegini berkait dengan konsep bystander effect, iaitu keadaan apabila seseorang kurang cenderung untuk bertindak apabila berada dalam kumpulan atau apabila menganggap orang lain akan mengambil tindakan.
Persoalannya, jika kita nampak seseorang sedang diganggu, dipermalukan atau berada dalam keadaan tidak selamat, adakah kita benar-benar tidak tahu apa yang berlaku atau kita memilih untuk tidak masuk campur?
Consent bukan sekadar “dia tak kata tidak”
Satu lagi perkara yang perlu difahami ialah persetujuan atau consent.
Menurut Women’s Aid Organisation (WAO), consent perlu diberikan secara bebas, berdasarkan maklumat yang jelas, bersifat spesifik, boleh ditarik balik dan diberikan secara sukarela.
Diam bukan bermaksud persetujuan. Individu yang mabuk atau tidak sedarkan diri juga tidak berada dalam keadaan untuk memberikan persetujuan secara bebas.
Ini penting kerana banyak mitos mengenai budaya rogol berpunca daripada salah faham tentang consent.
“Dia pergi dengan lelaki itu.”
“Dia pakai macam itu.”
“Dia dah pernah buat sebelum ini.”
“Kenapa dia tak melawan?”
Semua persoalan itu boleh mengalihkan perhatian daripada soalan yang lebih penting:
Adakah persetujuan diberikan?
Kenapa kita perlu tegur?
WAO sebelum ini turut menegaskan bahawa normalisasi gangguan dan jenaka berkaitan rogol boleh menyumbang kepada budaya yang memandang ringan keganasan seksual.
Kajian WAO mengenai persepsi masyarakat Malaysia juga menunjukkan kewujudan mitos rogol dan kecenderungan menyalahkan mangsa dalam masyarakat.
Anda mungkin berminat dengan
Sebab itu perubahan bukan hanya bergantung kepada mangsa untuk melindungi diri.
Lelaki perlu tahu bila perlu berhenti.
Kawan perlu tahu bila perlu menegur.
Institusi perlu tahu bila perlu bertindak.
Masyarakat pun perlu tahu bila tidak boleh lagi berdiam diri.
Melawan budaya rogol bukan bermaksud kita menganggap semua lelaki sebagai pemangsa.
Ia bermaksud kita tidak lagi menganggap gangguan, jenaka seksual, victim blaming atau keganasan sebagai sesuatu yang patut diterima.
Kerana keselamatan wanita bukan tanggungjawab wanita seorang.
Kalau nampak sesuatu yang salah, tegur. Campur tangan dengan selamat. Jangan diam.
Jika Anda Mengalami Gangguan Atau Keganasan Seksual
Jika anda atau seseorang yang anda kenali mengalami keganasan seksual, dapatkan sokongan daripada individu yang dipercayai dan pertimbangkan untuk mendapatkan bantuan profesional.
Women’s Aid Organisation (WAO) menyediakan sokongan dan maklumat berkaitan rogol, serangan seksual, gangguan seksual serta bentuk keganasan terhadap wanita.
WAO Hotline: 03-3000 8858
TINA WhatsApp/SMS: 018-988 8058
Baca juga artikel: Pelajar Perempuan 16 Tahun Ditemui Tidak Bernyawa Di Dewan Sekolah
Sumber: Women’s Aid Organisation (WAO)
Nota editorial: Sebagai penulis, saya percaya budaya rogol bukan isu yang boleh kita diamkan. Bila kita nampak gangguan, dengar jenaka seksual atau melihat seseorang disakiti, keberanian untuk menegur dan bertindak boleh menjadi langkah pertama untuk memutuskan kitaran budaya yang semakin tenat ini.
Lubuk konten tentang inspirasi, rumah tangga dan macam-macam lagi,
MINGGUAN WANITA kini di
download sekarang!
