Bagi kebanyakan remaja perempuan, kedatangan haid pertama menjadi salah satu tanda perubahan tubuh ketika akil baligh. Tetapi bagaimana pula jika seseorang sudah melalui perkembangan fizikal seperti wanita lain, namun haid tidak pernah datang?
Keadaan itu mungkin berlaku kepada wanita yang mempunyai MRKH, singkatan kepada Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome, iaitu keadaan sejak lahir yang menyebabkan rahim tidak terbentuk atau kurang berkembang.
Menurut kajian Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM)
yang diterbitkan pada 2026, kebanyakan wanita dengan sindrom ini hanya mengetahui keadaan tersebut apabila mereka tidak mengalami haid ketika remaja.Baca artikel: Wanita MRKH Lahir Tanpa Rahim, Berdepan Stigma Masyarakat Dugaan Paling Besar
MRKH ialah keadaan kongenital yang berlaku ketika perkembangan janin. Ia menyebabkan rahim dan sebahagian saluran faraj tidak terbentuk seperti biasa.
Menariknya, wanita dengan sindrom ini biasanya mempunyai rupa luaran dan perkembangan ciri seksual wanita yang normal. Ovari juga biasanya masih ada dan menghasilkan hormon seperti biasa.
Sebab itu, seseorang wanita mungkin tidak menyedari dirinya mempunyai keadaan tersebut sehinggalah dia tidak mengalami haid pertama.
Ketiadaan rahim bermakna tiada lapisan rahim yang boleh luruh sebagai darah haid. Disebabkan itulah, wanita yang mempunyai sindrom ini tidak mengalami haid.
Tidak.
Ini antara perkara penting yang perlu difahami mengenai MRKH. Keadaan ini tidak semestinya bermaksud seseorang wanita tidak mempunyai ovari.
Dalam kebanyakan kes, ovari masih berfungsi dan menghasilkan hormon yang menyokong perkembangan tubuh ketika akil baligh.
Namun, MRKH boleh hadir bersama keadaan lain yang melibatkan buah pinggang, tulang belakang atau struktur badan tertentu. Oleh itu, pemeriksaan lanjut mungkin diperlukan selepas diagnosis.
Kebanyakan kes MRKH dikesan apabila seorang remaja tidak mengalami haid pertama walaupun perkembangan fizikal lain kelihatan seperti biasa.
Doktor mungkin menjalankan pemeriksaan serta menggunakan ultrasound atau MRI untuk melihat struktur rahim dan organ pembiakan. Pemeriksaan tambahan bergantung kepada keadaan individu.
Kajian UKM mendapati peserta kajian menerima diagnosis pada purata usia sekitar 20 tahun, menunjukkan ada wanita yang mungkin mengambil masa beberapa tahun sebelum mengetahui keadaan mereka.
Jika seorang remaja atau wanita tidak pernah mengalami haid pertama atau mempunyai kebimbangan mengenai perkembangan sistem reproduktif, langkah pertama ialah mendapatkan pemeriksaan doktor.
Pemeriksaan boleh dimulakan di Klinik Kesihatan atau klinik swasta, sebelum dirujuk kepada pakar Obstetrik dan Ginekologi (O&G) jika doktor mengesyaki terdapat masalah pada sistem reproduktif.
Bagi kes yang memerlukan penilaian lebih lanjut berkaitan keadaan kongenital atau faktor genetik, Jabatan Genetik Hospital Kuala Lumpur (HKL) merupakan pusat rujukan kebangsaan untuk perkhidmatan genetik klinikal. Jabatan berkenaan menyediakan diagnosis, penilaian risiko dan kaunseling genetik, selain menerima rujukan doktor serta self-referral dalam keadaan tertentu.
Namun, wanita tidak perlu menunggu untuk mencari “ujian MRKH” secara khusus. Jika haid pertama tidak berlaku atau terdapat kebimbangan mengenai sistem reproduktif, pemeriksaan doktor O&G ialah langkah yang lebih sesuai.
Tiada rawatan yang boleh membentuk semula rahim yang tidak terbentuk secara normal.
Namun, rawatan boleh diberikan mengikut keadaan dan keperluan setiap wanita. Contohnya, masalah berkaitan saluran faraj boleh ditangani melalui kaedah bukan pembedahan seperti vaginal dilator atau prosedur tertentu jika diperlukan.
Tidak semua wanita yang mempunyai sindrom tanpa rahim memerlukan rawatan yang sama.
Oleh kerana rahim tidak terbentuk atau tidak berfungsi, wanita dengan MRKH tidak boleh mengandung dan membawa kehamilan sendiri.
Bagaimanapun, jika ovari masih berfungsi, telur mungkin boleh digunakan dalam rawatan kesuburan tertentu. Pilihan untuk mendapatkan anak bergantung kepada keadaan individu, rawatan yang tersedia serta undang-undang dan peraturan negara berkaitan.
Pemindahan rahim pula merupakan prosedur perubatan yang kompleks dan masih jarang dilakukan.
Diagnosis sindrom tanpa rahim ini bukan sekadar isu fizikal.
Kajian UKM yang melibatkan 77 wanita dengan sindrom ini di Malaysia mendapati kira-kira empat daripada 10 peserta mengalami simptom kebimbangan, manakala tiga daripada 10 menunjukkan tanda kemurungan. Kebanyakan peserta mempunyai purata usia sekitar 29 tahun.
Penyelidik turut menekankan bahawa wanita dengan MRKH memerlukan bukan sahaja rawatan perubatan, tetapi sokongan emosi dan kaunseling.
Persoalan mengenai identiti diri, hubungan, kehidupan berumah tangga dan kesuburan boleh memberi tekanan kepada sesetengah wanita. Sebab itu, keluarga dan pasangan memainkan peranan penting dengan memberikan ruang untuk berbincang tanpa menghakimi.
Tidak datang haid pertama bukan sesuatu yang patut dianggap sebagai perkara memalukan atau disembunyikan.
Terdapat pelbagai sebab seseorang remaja tidak mengalami haid, dan MRKH hanyalah salah satu kemungkinan.
Jika haid pertama belum berlaku atau terdapat kebimbangan mengenai perkembangan sistem reproduktif, dapatkan pemeriksaan doktor. Diagnosis yang tepat boleh membantu seseorang wanita memahami keadaan tubuhnya dan mendapatkan sokongan yang diperlukan.
Baca juga artikel: Wanita Lahir Tanpa Rahim, Berjaya Hamil & Lahirkan Zuriat Sendiri
Sumber: Universiti Kebangsaan Malaysia, Hospital Kuala Lumpur, Hello Doktor, Berita Harian, Utusan Malaysia.
